Een voorbeeld
Op een keurige VWO/HAVO school in de betere buurt van een grote stad en met de bijbehorende kinderen, is grote onrust. Directie, leerkrachten, leerlingen en ouders zijn geschokt door een steekpartij die niet ver van de school heeft plaatsgevonden. De dader, Lex, (15, 3 HAVO) heeft een mes gezet op de keel van Daan (13, 2 VWO) en hem geld afgedreigd.
De betrokkenen
Gelukkig heeft er geen bloed gevloeid, maar Daan is erg geschrokken. Zijn ouders zijn razend en verwijten de school gebrek aan veiligheid en de ouders van Lex gebrek aan gezag en opvoeding. Lex is eigenlijk ook geschrokken, zijn ouders zijn pijnlijk verrast door zijn gedrag. De docenten zijn geschokt, de directeur maakt zich zorgen over de reputatie van de school. De politie is ingeschakeld en doet onderzoek; de directeur heeft al besloten dat Lex van school verwijderd wordt.
Een van de leerkrachten heeft van Echt-Recht gehoord en via ons vraagt de directeur een conferentie . Aanwezig zijn de twee jongens, een vriend/klasgenoot van beiden, de wederzijdse ouders, twee teamleiders en een begeleider van de school. Allen zijn geëmotioneerd en onder de indruk van elkaars aanwezigheid in een kring. De boosheid en het verdriet, vooral bij de volwassenen, is groot. De coördinator stelt zich voor en wijst er op dat dit gesprek zal gaan over het gedrag van Lex, niet over zijn persoon. Iedereen krijgt vervolgens gelegenheid zijn gedachten en gevoelens over de zaak uit te spreken. De coördinator zorgt dat er vooral goed geluisterd wordt en verduidelijkt, vat samen waar nodig.
De NMI mediator geeft aandacht aan de emoties van alle betrokkenen.
Het blijkt dat Lex zelf de week ervoor door een volwassene is bedreigd en eigenlijk al dagen bang van- en naar school gaat. Daarom had hij een mes bij zich. Hoe hij tot zijn daad gekomen is weet hij niet meer. Daan is erg geschrokken en is bang geworden. Hij durft niet meer langs die weg naar school. De ouders, die elkaar vandaag voor het eerst ontmoeten, uiten hun boosheid, hun schrik. Is dit nog wel een veilige school voor hun kinderen? Door toenemende informatie, die samen met de gevoelens als een puzzel in elkaar wordt gelegd, ontstaat langzaam wederzijds begrip. Het gedrag van Lex is niet te accepteren, maar als hij laat zien dat hij begrijpt dat niet alleen Daan, maar eigenlijk alle aanwezigen door zijn gedrag zijn benadeeld, verandert de stemming. Nadat Lex wel twee maal - één keer vond hij niet genoeg - zijn excuses heeft aangeboden ontstaat ruimte voor afspraken en verzoening.
We kunnen weer samen verder
De gespreksleider beëindigt het formele deel van het gesprek door de afspraken nog eens te herhalen. Deze gaan over excuses en aanvaarding ervan, Lex en Daan, die elkaar wel eens buiten school tegenkomen, zullen dan normaal met elkaar omgaan, Lex zal de kosten van een huisartsenbezoek vergoeden. De leraren en Daan zullen in de resp. klassen verslag doen van dit gesprek. De ouders van Daan zullen de politie over de conferentie vertellen. Dan trekt de coördinator zich terug om ditop een officieel papier te zetten dat allen later zullen ondertekenen. In de pauze die volgt, is er niet alleen koffie en thee, maar er is ook bij alle aanwezigen behoefte om informeel nog even verder te praten. Niemand loopt weg. In die korte tijd kan er echte verzoening plaatsvinden. Men uit begrip en medeleven en geeft elkaar spontaan een hand. Na het ondertekenen van de afspraken wordt de Echt-Recht conferentie besloten. Opgelucht en met minder zorgen dan daarvoor verlaat men gezamenlijk de school. Na enkele weken meldt de klasseleraar van de dader dat – anders dan hij ooit heeft ervaren - de Lex enkele dagen na de conferentie terug is geweest in zijn klas en op een goede manier afscheid heeft kunnen nemen van zijn klasgenoten.